E.T.A. Hoffmann: Hannkatten Murr – hans liv og meninger, som også inneholder kapellmester Johannes Kreislers fragmentariske biografi på tilfeldige makulaturblad. Bind 1

Klassisk komikk: Eit to hundre år gamalt meisterverk gjer kjærleg narr av litterære heltar – også våre samtidige.

Tyske E.T.A. Hoffmanns klassiske verk frå 1819 som no er å lese i Christian Heyerdals rike vokabular, får ny, satirisk relevans for oss som har Karl Ove Knausgårds patosfylte utbrot friskt i minnet. Høyre berre:

O, synet! Er ikke det en vidunderlig, herlig vane, en vane uten hvilken det ville vært vanskelig å klare seg i verden overhodet?

Det er den lærde hannkatten Murr som i slike vendingar deler livshistorie og tankar. Men han fører ingen indre kamp mot skam og depresjon. Tvert om har han «den sikkerhet og ro som er medfødt hos et sant geni», og skriv filosofisk-sentimentale didaktiske verk – eit humørfylt spark til Rousseau og kanskje også Goethe.

Den ville fantasien og dei brå skifta mellom kattetalen og fragment frå den muntre biografien som er nemnd i tittelen, har gitt romanen plass i litteraturhistoria som eit nyskapande meisterverk. Hoffmann var sjølv romantikar med sans for det demoniske og mystiske. At menn med store tankar og kjensler skildrar sine mest kvardagslege livsminne inngåande, er likevel noko han ser ut til å stille seg kritisk til. Humoren får nok nye dimensjonar av møtet mellom eit no alderdommeleg språk og vår eiga tid, men kanskje har vi også noko å lære av det lettbeinte og kjærlege i ironien?

Dei komiske kontrastane i romanen skaper lesefryd ikkje ulik den Italo Calvinos mest fantasifulle skrifter byr på. Eg lo i alle fall høgt og ofte – for første gong denne bokhausten.

Meldinga er tidlegare publisert i Dag og Tid.

Advertisements

Cecilie Enger: Pust for meg

Langsomt pustende prosa: Cecilie Enger skriver kunnskapsrikt og tankefullt om avhengigheten mellom ånd og kropp, individ og fellesskap. 

«Trekk pusten helt ned i magen», sier yogainstruktøren min, eller av og til bare: «Husk å puste!» En skulle tro at det å puste var en av få aktiviteter i livet som går helt av seg selv, men så kan man altså gjøre helt feil og puste bare helt øverst i brystet. For øvrig går vi visst også på do på feil måte når vi setter oss på den hvite porselenstronen Karl Ove Knausgård har kalt «baderommets svane». Poenget er at det finnes former for kroppslig kunnskap man kan være ignorant om et helt liv. Og det finnes situasjoner hvor vi ikke klarer å holde helt grunnleggende biologiske funksjoner i gang på egen hånd.

Dette er temaet Cecilie Enger nærmer seg fra mange kanter i romanen «Pust for meg». Hovedpersonen er den 60 år gamle anestesilegen Carla, som i yrkets medfør legger pasienter i narkose og sørger for at maskiner puster for dem mens de blir operert. Da hun en helg lar en ung kvinne sitte på under en lengre biltur, inntreffer katastrofen: Hun kjører av veien, og passasjeren blir kvalt etter å ha fått strupehodet knust. Og Carla klarer ikke å redde henne.

Hver alder, sin krise
Skyldfølelsen blir blytung, spesielt fordi hun rett før ulykken viste tydelig irritasjon over den aspirerende teaterregissørens pågående og ikke så lite pretensiøse konversasjon. Dermed er grunnen lagt for en utforskning av smerte som kroppslig og psykisk fenomen, og enda mer spesifikt: Hvilken rolle pusten spiller for opplevelsen.
Les resten av anmeldelsen i Dagens Næringsliv.


Rune Christiansen: Fanny og mysteriet i den sørgende skogen

Intenst levande: Rune Christensen skriv med sikker stilsans og autoritet som løftar teksten til eit nivå norsk samtidslitteratur elles berre sjeldan når.  

Rune Christiansens roman Fanny og mysteriet i den sørgende skogen viser at god litteratur om sorg  må ha plass til tomrommet, men også at éi kjensle aldri eksisterer aleine. For den 17 år gamle hovudpersonen Fanny som misser begge foreldra i ei bilulukke, opplever meir enn sorg. Ho finn også kjærleiken.

Angst og glede
Fanny er ikkje skildra som ein «truverdig» tenåring, ho er sett gjennom augo til ein forteljar som formulerer seg som om han fortel eit moderne eventyr. Han opnar med ein refleksjon om at det ikkje er mogeleg å vite kven som skal møtast og finne saman, det er berre «slutten som lar seg beregne, adskillelsen som er innlysende og mulig å kalkulere med.» Like etter møter vi den reine dødsangsten gjennom mora til Fanny som er fatalt skadd i kollisjonen.

Komposisjonen utvidar dermed perspektivet frå sorg som reaksjon på akutt, personleg traume til ei vidare kjensle kor sorga over at så mykje liding finst, flyt saman med sorga over at vårt eige liv skal ta slutt. Men ei slik kjensle kan også gi eit skjerpa blikk for det fine i verda.

I Miriam Stendal Boulos intervjubok Lykke og eksil (2016) sa Christiansen at han har utforska ei romanform som ikkje er plotdriven, men snarare komponert som spiral eller kretsløp. Dette viser seg i konsentrasjonen om natur og kvardagar med både rutinar og tilfeldige hendingar som berre av og til får konsekvensar for den vidare handlinga. Men spørsmålet om kva som no skal skje med Fanny, og språket til Christensen, dreg lesaren inn.

Både som prosaist og poet har Christiansen ein sans for stemningsfulle scener og formuleringar som nesten kan gi eit stilisert inntrykk. I Ensomheten i Lydia Ernemans liv (2014) opplevde eg at dette la eit estetiserande slør over dei kaotiske og grumsete sidene av livet og skapte ein idealiserande avstand til hovudpersonen.

Også i den nye romanen finn vi denne karakteristiske stilen kor dagleglivet liksom blir løfta fram som noko høgtideleg i ein lågmælt, men intens tone. Men i etterdønningane av ei stor sorg verkar det plutseleg heilt rett. Den eventyrlege stemninga i Fanny og mysteriet … balanserer mellom medfølande innleving og respektfull avstand, jordnære detaljar og eksistensielt patos. Ikkje minst gir forteljinga den typen ro som oppstår når ein er heilt aleine, når ein kan rette merksemda mot sine nære omgjevnader og kjenne på dei slumrande kjenslene ein elles ikkje har tid til å bry seg om. I Boulos bok brukar Christensen ordet «ømhetssøkende» om nokre av romanane sine, og det er treffande også her.

Grenseopplevingar
Når ei ny, tragisk hending skjer og forteljaren går inn i dei kjenslene som er så store at dei er heilt umogelege, skjer det ved at grensa mellom røynd og draum blir viska ut for Fanny. Ei tid eksisterer ho parallelt i røynda og i «mysteriet i den sørgende skogen».

Her kjem Christensen si evne til å smelte det vanlege og det eksepsjonelle saman gjennom den uventa detaljen til sin fulle rett. Som når Fanny i fantasien legg ut på leiting etter ein død ven og sjølv har opplevinga av at «Jo meir forstandig hun tenkte, desto sterkere var trangen til å gjøre noe uoverlagt og lettsindig.» Slik skaper forfattaren ei kjensle av autentisitet som ikkje er realisme, men likevel livsnær; det er vel i møtet med det uventa at ein kjenner seg som mest levande.

Christensen har dei siste 30 åra dyrka fram eit uttrykk som verkeleg skil seg ut, og han skriv med ein sikker autoritet som løftar teksten til eit nivå norsk samtidslitteratur elles berre sjeldan når. Fanny og mysteriet i den sørgende skogen fortenar ikkje berre prisar, men eit publikum langt større enn det norske.

Meldinga er tidlegare publisert i Dag og Tid.


Lotta Elstad: Jeg nekter å tenke

Tendenskomedie: Lotta Elstad har skrive ein smart, svart komedie om abort. Men tar ho for lett på det?

Når eg les bøker av unge forfattarar som skildrar kor kjipt og vanskeleg livet er her i Noreg, vekslar eg mellom å tenke at dei viser fram reelt, samfunnsskapt stress, og den mindre empatiske impulsen: «Men kor lett kan ein eigentleg krevje at livet skal vere?» Slik også under lesinga av Lotta Elstads roman, Jeg nekter å tenke.

Dermed er eg like gretten som Elstads hovudpersonar, for dette er trass alt ein komedie, ein sjanger som baserer seg på tendensiøs framstilling og urimelege overdrivingar. Legg så på at lite rører meir opp i kjenslene enn møtet mellom kropp og politikk, og du skjønar at dette er potensielt provoserande humor.

Taktisk kontrafaktisk
Elstad har markert seg som venstreradikal heilt frå sakprosadebuten En såkalt drittjobb i 2008. Den tredje romanen hennar styrkjer inntrykket av ein godt over snittet kunnskapsrik og slagferdig forfattar med mørk og tørrvittig humor. I Et eget rom (2014) hadde ho ein pensjonert professor som hovudperson og ein stil som fekk meg til å samanlikne henne med Dag Solstad og Vigdis Hjorth. Sjølv om språket i denne romanen er prega av sjargong og dei multimediale kommunikasjonsformene vi no surfar gjennom dagen på, har ho framleis den gamalmodig gretne stilen inne: «Virkedager, presiserer [legen]. – Omtrent som posten? sier jeg, men han er for ung til å huske posten.»

Jeg nekter å tenke ser ut til å vere skriven i harnisk etter at KrF i mars 2016 føreslo å innføre «obligatorisk refleksjonstid» for kvinner som kjem til lege for å bestille abort. Romanen er kontraktfaktisk i at den obligatoriske «tredager’n» her er innført, og verkar difor som eit varsku om kva eit slikt politisk grep kan føre til for kvinner som alt er i ein vanskeleg situasjon.

Hovudpersonen Hedda er ein frilansskribent som har mista sine faste oppdrag og blitt smelt på tjukka i eit hovudlaust forsøk på å kome over at ein akademisk underart av rasen «kulturmann» har dumpa henne. Born? Moralske og eksistensielle val? Det kunne ikkje ha passa dårlegare. Alle som har vore deppa veit at det blir vanskeleg å tenke, noko som ein her må seie både har skapt situasjonen og gjer vidare krisehandtering vanskeleg.

Infantil økonomi
Elstad har ein stil som nærmar seg det slagferdige essayet like mykje som den gode forteljinga. I det minner ho både om Hjorth og svenske Lena Anderssons skildringar av desperate kjærleikshandlingar. Elstad tangerer ikkje førebileta i akutt, emosjonell intensitet, likevel er dette både stimulerande og underhaldande lesing.

Men handsaminga av kjenslene knytt til det å ha eit foster i magen er ikkje så overtydande. Eg synes òg at forfattaren har ein tendens til å infantilisere vaksne kvinner gjennom framstillinga av Hedda. Rett nok finst det tider i livet kor det kan vere bra å stenge av vanskelege tankar, og eit svangerskap er ei slik tid. Men ikkje om ein vurderer abort. Javisst er det vondt både å tenkje og velje, men er det så urimeleg at ein må bestemme seg for abort i løpet av dei tolv første vekene? Og kor stort problem er det eigentleg at ein ikkje får utført eit medisinsk inngrep same dag som ein ber om det?

Det gir likevel meining å sjå indignasjonen i skildringa i samband med den totale livssituasjonen. Kanskje er infantiliseringa ein respons på brutaliseringa? Romanen er meir treffsikker i skildringa av eit arbeidsliv og ein bustadmarknad prega av usikkerheit og juridiske gråsoner. Kararakteren Milo er eit blinkskot som personifisering av den nye europeiske økonomien, han streifar Europa i bubilen på evig jakt etter strøjobbar, full av teoriar om alt frå politikk til kaninoppdrett.

Elstad kan nok provosere, men ho peikar også på konsekvensane av ei samfunnsutvikling vi ikkje kan nekte å tenkje på. Og det hjelper å le.

Meldinga er tidlegare publisert i Dag og Tid.

 

 

 


Helga Flatland: En moderne familie

Heilt vanleg, liksom: Av og til vil ein berre lese om folk som er nesten akkurat som ein sjølv og stort sett har det ganske greitt.

Helga Flatland er ein av desse forfattarane som plutseleg dukkar opp, fiks ferdig utvikla alt som debutant, og raskt eit etablert namn. Som Karl Ove Knausgård, Carl Frode Tiller, Kjersti Annesdotter Skumsvold, Anne Helene Guddal – og ikkje så mange fleire, eigentleg. Det var Bli hvis du kan. Reis hvis du må som i 2010 gjorde at ho slik suste rett opp på den litterære hovudscena, og no kjem ho med sin femte roman: En moderne familie. Det er ei bok som manglar den ungdommelege intensiteten til dei første bøkene, men som er medrivande på eit vis likevel.

Kvardagsdramatikk
En moderne familie opnar med at tre generasjonar reiser til Roma saman for å feire far som fyller 70. Han og mora er solide folk med villa på Nordberg i Oslo, som har satsa alt på å lage eit godt heimemiljø og gode familietradisjonar for borna sine. Men no vil dei skilje seg. Lite blir sagt om årsaka, men det var visst lite igjen av deira eigen relasjon når den yngste av tre born omsider flytta ut. Ein skulle tru at vaksne born som er veletablerte i egne liv ikkje ville det så tungt. Då trur ein tydelegvis feil.

Historia er fortalt i veksling mellom perspektiva til to søstre og éin bror som er i ulike livssituasjonar, men held nær kontakt. Flatland er god til å skrive fram truverdig realisme og får fram korleis sjølv ganske udramatiske endringar kan utløyse ulike grader av krise for søsken som taklar omveltinga kvar på sin måte.

Språket er ukomplisert og tydeleg i dei inngåande granskingane av denne kvardagsdramatikken. Men  Flatland utnyttar lite av det potensiale for spenning som ligg i dei ulike perspektiva. Søskena er forbausande samde om kva som har skjedd og kva som har blitt sagt. Eg merka med dette fordi eg nyleg såg tv-serien The Affair, kor hovudpersonane presenterer til dels svært ulike versjonar av det dei har opplevd saman. Kanskje er det dårleg gjort å bruke det mot Flatland. Ho nyttar i staden dei ulike perspektiva til å la oss skjøne meir av kvifor folk reagerer som dei gjer. Men eg trur ein skal vere godt over snittet engasjert i personlegdomsforskjellar (som meg) for å kose seg med det.

Lett å like
Heile komposisjonen er bygd opp rundt tanken om kor grunnleggjande vi er forma av dynamikken i familien vi kjem frå, og korleis vi reagerer i tråd med personlegdom og rolla vi fyller. Som i tidlegare bøker skildrar Flatland ulike typar med overtydande innsikt.

Men etter at alle flokar var greidde ut og eg hadde lagt boka vekk, var det ikkje så veldig mykje som sat igjen, anna enn ein tanke om at folk som har vakse opp i trygge familiar ikkje alltid veit kor heldige dei (vi) er – og dermed kan verke ganske bortskjemte når det trygge fundamentet slår sprekkar.

En moderne familie er akkurat slik tittelen høyres ut: Lett å leve seg inn i, men utan dei høge toppane og djupe dalane. Men det skulle ikkje forundre meg om boka vil selje godt, sidan temaet vil treffe mange.

Teksten er tidlegare publisert i Dag og Tid.


Jørn H. Sværen (red.): Den engelsk kanal 2017

Vekk frå meininga og tilbake igjen: Diktantologien Den engelske kanal 2017 er eit møte med poesi som ikkje gjer knefall for meininga.

«Poetisk arbeid er like mykje å bygge ned meining som å bygge opp meining.» Det var Gunnar Wærness som sa dette, i eit foredrag om Øyvind Berg under Nordisk Poesifestival på Hamar i mars i år. Utsegna sette noko på plass for meg, for som diktlesar føler ein seg ofte inkompetent når ein ikkje klarer å seie kva diktaren meiner med formuleringane. Også når ein synes ein forstår det, kan tolkinga seie vel så mykje om den som les som om diktet. Men av og til er nettopp det uforståelege kjernen i det poetiske prosjektet. Det kan vere ei rørsle mot mystikken, eller det kan vere eit opprør mot den ferdigtygde meininga som blir trykt i oss gjennom tradisjon, ideologi, media, skikk og bruk. Den tanken at poesi også er å bygge meining ned, viste seg nyttig i møte med Jørn H. Sværens femte årgang av diktantologien Den engelske kanal.

Ny poesi og nypoesi
Skal ein skrive om dikt, kjem ein likevel ikkje unna ein viss meiningsproduksjon. Det første spørsmålet som melder seg i møte med Den engelske kanal 2017, er korleis ein skal forstå tittelen. «Kanal» er greitt, det kan ein kople til antologien som formidlar, som i «informasjonskanal». Men kvifor «den engelske», som leiar tankane mot havområdet mellom England og Frankrike? Éin ting er at Sværen i 2011 gav ut diktsamlinga Dronning av England på Kolon forlag. Men eit kjapt internettsøk viser at Sværen sidan 2007 også har gitt ut bøker på sitt eige forlag som ber namnet England forlag, og at Kolon-debuten var sett saman av eit utval av tidlegare publiserte tekstar. Ordet «engelske» formidlar dermed at antologien står i forlenginga av Sværens tidlegare verksemd og, får ein tru, representerer den poesien han brenn for.

Det finst også dikt omsett frå engelsk i alle årgangane som er gitt ut av antologien så langt, men fransk og nordisk poesi er om lag like godt representert. Blant poetane er det elles fleire gjengangarar, som norske Gunnar Berge og Kristin Berget (men Berget er ikkje i årets utgåve). Franske Victoria Xardel og Claude Royet-Journoud er dei mest brukte i omsetjing.

Sistnemnde er ein av poetane Thomas Lundbok nemner i artikkelen «Ny fransk poesi – en introduksjon» (Vinduet 01/2010, også publisert på audiaturbok.no), som gir ei nyttig forståingsramme for antologien. Her vert Royet-Journoud halden fram som representant for «negativ modernisme», ei av fleire retningar innanfor det som blir kalla fransk nypoesi eller postpoesi.

Nypoesien er ei mangslungen poetisk retning som skiljer seg frå den tradisjonelt høgstemde sentrallyrikken, mellom anna gjennom sjangeroverskridande uttrykk og konseptuelle innslag. Ikkje ulikt den litterære retninga som blir kalla «fransk nyroman», som i etterkrigstida hevda at romansjangeren må endre seg med tidene, handlar nypoesi om at nye tider treng nye, poetiske uttrykk.

Royet-Journouds dikt er, ifølgje Lundbo, sett saman av lausrivne sitat poeten har funne i prosatekstar skrive av andre. I den negative modernismen tar diktaren nemleg avstand frå ideen om at dikt treng å vere produkt av individuell kreativitet, og brukar heller ikkje poetiske omskrivingar og lydlege verkemiddel. Diktet skal ikkje ha ein biletleg eller underliggjande bodskap, orda ber berre si bokstavelege meining.

Dette vart eg sant å seie ganske letta av å lese, for eg fann det nær umogeleg å tolke Royet-Journouds dikt, som ironisk nok har tittelen «Materiell vugging, forklaring» (gitt at forklaringa ikkje var spesielt oppklarande). Det nærmaste eg kom ei tolking, var at somme av setningane set ord på ei lesaroppleving kor «Vi deler det umulige».

Poetisk-politisk praksis
Den andre gjengangaren i omsetjing, Victoria Xardel, er representert med tre dikt under tittelen «Ruteknuserne». Og igjen er det ei real utfordring å tolke; setningane er så springande at det er lett å misse konsentrasjonen i lesinga av dei ni-ti linjene dikta består av. Men ved gjenlesing ser eg at ordvalet og formuleringane formidlar eit sanseleg og lidenskapeleg opprør. Første dikt startar slik: «Hvorfor ikke med én gang. Ta stolen din / og sett den nærmere vannet. Denne festen overskrider arkitekturen.» Temperamentet og haldninga i motivet «fest» og termen «overskrider» blir endå tydelegare i setningar som «Jeg vil dø på hesteryggen». Men samtidig er det ein intellektuell, ironisk distanse i fraser som «(Den uforklarlige tilbøyeligheten til å ende i en heldig komplikasjon.)» og «Hvilken formuleringsevne».

Stemma er både sjølvmedviten og tvitydig, men det er tydeleg at Xardel vil noko med poesien når ho i neste dikt skriv: «Hunden biter ikke for elegansen i en bevegelse». Men det er også som om ho tvilar på at diktet kan nå sin eigen ambisjon: «Et slikt grenseløst prosjekt drev oss til det lakoniske.» Parentesen «(Til angrep på strukturene.)» koplar eg til det Lundbo skriv om at nypoesien motset seg bruken av fastlagde, formelle former. Men det er ikkje gitt at dette er metapoesi, andre lesingar er nok også mogelege.

I møte med slike dikt er det greitt å ha i bakhovudet at dei representerer ein kunstpraksis som siktar mot noko meir enn ei personleg lesaroppleving. Lundbo skriv at fleire av poetane som nyttar seg av konseptuelle strategiar gjer dette som del av eit breiare politisk prosjekt. Den poetiske praksisen er dermed eit «statement» som går utover meininga i det einskilde diktet. Kanskje som eit opprør mot ideologien ein ser bak tradisjonelle praksisar, enten det er geniestetikk, individualisme eller ein kapitalistisk varelogikk. Det omgrepsapparatet ein treng for å gjere gode lesingar av ein slik poetisk praksis nærmar seg dermed, paradoksalt nok, det litteraturteoretiske og filosofiske.

Resten av meldinga kan lesast i BLA nr. 6/2017


Aina Villanger: Baugeids bok

Sanseleg mellomalder: Aina Villanger gir glimt inn i eit historisk verdsbilete som opnar nye perspektiv på korleis vi i dag tenkjer om kropp og kjensler, fridom og fellesskap.

I litteraturlista bak i Baugeids bok finn vi tittelen Sanselig senmiddelalder. Tittelen formulerer eit slåande trekk ved Aina Villanger si sjangeroverskridande andrebok: I ein fragmentarisk miks av historisk oppdagingsferd og skjønnlitterær innleving teiknar ho opp eit verdsbilete i skjeringspunktet mellom katolsk mystikartradisjon og norrønt vikingliv (rett nok i tidleg høgmellomalder). Det kjennest som at det er noko viktig å hente der, noko som manglar i vår moderne tid.

Visjonær kropp
Aina Villanger debuterte med langdiktet Langsang: et flytans habitat i 2012 og fekk positiv merksemd for denne skapingssoga i talemål frå Grenlandsområdet. Med Baugeids bok går ho vidare i uventa retningar, men viser den same interessa for opphav.

Boka tar utgangspunkt i livet til den historiske personen Baugeid Dagsdatter. Ho er nemd i Håkon Herdebreis saga fordi broren Gregorius Dagsson i 1161 vart gravlagd ved nonneklosteret i Gimsøy, kor Baugeid var abbedisse. Men meir enn ei historie om livshendingar – som det finst lite informasjon om – er boka ei innføring i eit anna verdsbilete.

Bruk av mat og urter som medisin er eit sentralt motiv, samt korleis ein såg for seg at kropp, psyke og ånd hang saman. Til dømes står det i lista «Råd mot reisesyke og vind i hjernen»: «Kylling kokt med isop kurerer melankoli, den tristheten som stammer fra uavbrutt vind og suges opp i hjernen.» Det slår meg kor sjølvsagt negative kjensler blir omtala som del av ein praktisk og fysisk situasjon. No for tida kan ein få inntrykk av at alle negative kjensler er teikn på veikskap eller sjukdom.

Kroppen er sentral òg i det religiøse livet. Spesielt minner den bramfrie skildringa av sanseleg lyst om at seksualangsten i konservative, religiøse miljø ikkje utan vidare kan projiserast bakover på forhistoria.

Villangers blanding av sakprosa og skjønnlitterære skildringar, lister med gode råd, draumar og notisar frå autentiske loggbøker, understrekar på sett og vis samanhengane mellom kropp og ånd, det konkrete og det imaginære. Men det fragmentariske gjer lesaropplevinga springande, slik vi berre i glimt kan skjøne ein så annleis mentalitet.

I eit kort sluttord skriv forfattaren at det meste i boka er funne opp, men at mykje også er funne i gamle bøker. Pedanten i meg skulle gjerne visst meir om kor representative formuleringane er for det historiske og kor den kreative ordsmeden har tatt over. Men litteraturlista skaper tillit til at forfattaren baserer seg på solide kjelder.

Fridom og fellesskap
Det er noko underleg frigjerande i møtet med eit verdsbilete så prega av kropp, med den sjølvsagde aksepten av at folk er ulike og dei svakare skilja mellom individ og fellesskap. I klosteret var alt, frå når ein kunne ete og kva, til bønneliv og kroppslege tilstander, ei sak for fellesskapet. Men har vi eigentleg større individuell fridom i dag? Normene treng ikkje vere svakare om dei er uformelle. Kanskje er ikkje fridom det viktigaste for eit godt liv, spørsmålet er snarare om grensene vi lever innanfor også tilbyr fellesskap.

Gimsøy kloster ligg i Villangers heimkommune, Skien, og utforskinga av livet i klosteret er òg lokalhistorie. Slik blir denne boka også uttrykk for det å søkje identitet i geografiske, historiske og kulturelle fellesskap. Samstundes formulerer Baugeids bok ei anna form for fridom; ei annleis estetisk oppleving gir òg eit nytt perspektiv på vår eiga tid.

Teksten er tidlegare publisert i Dag og Tid.