Henning Hagerup: Metafysisk skrapjern

Ein fugl i kunnskapens tre: Henning Hagerup er eit ideal å strekke seg etter som litteraturkritikar. Men kan lauvverket av lærde referansar også bli ein gøymestad?

Då poet og barnebokforfattar Gro Dahle for nokre år sidan heldt skrivekurs for kritikarar, skilde ho mellom to perspektiv ein kunne ta: ørn eller frosk. Enten vurdere frå eit punkt med full oversikt over litteraturfeltet og eksisterande hierarki eller gå inn i boka slik ein frosk hoppar i dammen, og vurdere opplevinga. Sjølvsagt vekslar alle litterære lesingar mellom nærlesing og kontekstualisering, intuisjon og analyse. Men biletet har noko for seg; når eg no skal vurdere Henning Hagerups bok, som samlar essay skrivne i løpet av dei siste 15 åra, er det frosken som skriv om ørna.

Henning Hagerup har lang fartstid som litteraturkritikar, mest i tidsskrift som Vagant og Vinduet, og viser ein enorm kunnskap om litteratur. I tillegg er han omsetjar frå fleire europeiske språk og nyttar flittig etymologiske utgreiingar i tolkingsarbeidet. At Hagerup har rykte som den beste essayisten i kritikarstanden, kjem nok av at han med ein lett og underhaldande penn lar lesaren dele dette allvitande perspektivet. Poengtert bruk av litterære referansar gir autoritet til vurderingane, også indirekte som demonstrasjon av vidd: «Mens Baudelaires erklærte program i Les Fleurs du mal var å lage gull av gjørme, finnes det nok av gjendiktere som har reversert prosessen.»

Sitatet er henta frå essayet «‘Som feiere til støvet gå’. Gjendikting – oversettelse – imitasjon – destruksjon». Her kjem Hagerups store kjennskap til poesi, omsetjingar og omsetjingsteori verkeleg til sin rett, både i problematiseringa av den særnorske distinksjonen mellom gjendikting og omsetjing og når han gjer greie for ulike syn på kva form for truskap til originalteksten gjendiktaren skal leggje mest vekt på: til ordlyden, stemninga eller meiningsinnhaldet? Hagerup er her på sitt mest tydelege og underhaldande, spesielt når han hissar seg opp over dårlege gjendiktingar i nedstøva riksmål frå Thorleif Dahls Kulturbibliotek. Dette er eit essay alle som bryr seg om poesi og omsetjing, bør få med seg!

Kommentariatkameratane
Det lengste essayet i samlinga, «Mellom Tu Fu og Wordsworth», er også ei oppvisning i kunnskapsformidlande essayistikk. Laga av kommentarverksemd i starten er likevel for dei spesielt interesserte: I ei nyskriven innleiing forklarer Hagerup situasjonen essayet vart skrive inn i, og at alle omtalte er flinke folk han har stor respekt for. I originalteksten tar han utgangspunkt i Øyvind Bergs kritikk av Georg Johannesens gjendiktingar av Tu Fu, og korleis dei kan ha vore påverka av at Johannesen også hadde omsett Bertolt Brecht, og av ei propagandaprega framstilling av Tu Fu som verserte i DDR. Framhaldet er ein polemikk mot korleis Berg, Johannesen, kritikar Susanne Christensen og poet Gunnar Wærness alle har nytta ordet «romantisk» som skjellsord. Argumentasjonen for at eg-fokuset i romantikken ikkje berre handlar om føleri, men også inneber ei radikalisering av «jegets forhold til samfunnet», er eit forsvar for og ei nyansering av synet på romantikken som litteraturhistorisk epoke. Det er svært interessant, også fordi ein anar konturane av Hagerup som estetikar og opprørar.

Dette er starten på ein lengre tekst skriven for Prosa. Les resten her.

Advertisements

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s

%d bloggarar likar dette: