Lotta Elstad: Et eget rom

Saliggjerande satire: Lotta Elstad skriv som kjærleiksbarnet til Dag Solstad og Vigdis Hjort; intellektuelt, engasjert og vittig.

Noko har gått gale når feministen Anna Louisa Germaine Millisdotter berre har éin stor lidenskap: Å utvide sitt eige «rom» på Frogner frå 100 til 250 kvadratmeter. Når las du sist feministisk satire?

Lotta Elstad er mest kjend som forfattar av sakprosabøker som styrkjer saka til fagrørsla. Ho debuterte med En såkalt drittjobb om arbeidsforholda i hotellbransjen og er for tida aktuell med bok om det spanske venstrepartiet Podemos. Den skjønnlitterære debuten Ettromsleiligheten, om valdtektsskuldingane mot Julian Assange, var for tung og tørr til å slå gjennom. Men med Et eget rom viser Elstad seg som ein forfattar med eit imponerande register.

Kunnskap og komikk
Teksten held eit kunnskapsnivå som gjer Millisdotter truverdig som ein 70 år gamal akademikar med tørr, politisk ladd sarkasme: «De befant seg i andre halvdel av åttitallet, kapitalflukt var i hvert fall blitt lovlig (…)». Stilen minner om Dag Solstad, det er difor pikant at ein kan lese boka som kritikk av nettopp hans generasjon: Dei som steig til topps på den politisk radikale bølgja, fekk maksimalt ut av velferdsstaten og endte som pragmatiske karrieristar. Idealismen til Millisdotter ser ut til å ha stivna i ei passiv-aggressiv tilbaktrekning frå «disse utmattende noksagtene» ute i verda. Diverre er ho, som Hedda Gabler, avhengig av ein mann for å realisere sin siste ambisjon; å få innlemma naboleiligheita i si eiga. Dermed endar ho som sambuar med ein 65 år gamal kirurg med hang til å dosere og den 40 år gamle datanerd-sonen hans.

Satiren er ikkje eintydig kritisk. Millisdotter målber frustrasjonar, sympatiar og tankar om alt frå karakterar i TV-serien Mad Men til aktivistane i Pussy Riot, som like gjerne kunne ha kome frå ei ung kvinne som forfattaren. Sjølv om hovudpersonen er kynisk, er misantropien og desillusjonen hennar lett å identifisere seg med. Og skildringa av trassen hos ei eldre kvinne som har lært seg å seie «faen heller» i staden for «oj, unnskyld» viser forståing for at knusing av glasstak har krevd hardt skal. Samstundes får Elstad fram det komiske potensialet i klossete, intellektuell stoltheit på ein måte som minner om både Solstad og Vigdis Hjorth.

Men tankane går også til ein intellektuell forfattar frå generasjonen før 68’arane: Ebba Haslund. I Det trange hjertet frå 1965 skildrar ho ei sterk og bitter kvinne med bitande vidd. Men sjølv om boka endar i ei religiøst vending bort frå sjølvrettferdig sinne, er det opprøret mot det nedverdigande i å vere kvinne som gjer romanen lesverdig: «(…) at jeg har trelleblod i årene. Jeg. Kanskje i den ytterste, nakne alderdom, når alt kjønn er slitt av meg, kanskje jeg da kan få igjen noe av barnets glatte uskyld, fryden ved å være menneske. Få min stolthet tilbake.»

Smart intertekstualitet
Og faktisk er det akkurat det som skjer med Millisdotter: Når Millisdotter blir professor emeritus kjenner ho ein ny fridom. Dermed vaknar også trangen til å melde seg inn i samfunnsdebatten igjen når nemesisen hennar frå akademia skriv ein kronikk som går til åtak på Inna Sjevtsjenko. Vår heltinne kjenner seg nemleg reint oppliva av trassen til den ukrainske femistiske aktivisten som kjempar mot patriarkatet med å blotte brysta og sage ned krossar med motorsag. Problemet er berre denne snabel-a’en i adressa til avisredaksjonen: Korleis kombinerer ein eigentleg «skriveprogram og elektronisk post»?

Handlinga i boka er isolert sett ikkje minneverdig, men refleksjonsnivået og smart bruk av intertekstualitet legg dimensjonar til tolkinga. Scena kor Millisdotter strenar svolten gjennom Oslo sentrum frå vest til aust på jakt etter ei postkasse, legg seg inn i sporet frå Solstads Arild Asnes og Hjorths Leve posthornet! Men skildringa spelar også opp mot Hamsuns Sult på ein måte som viser at hans opplevingar kanskje er meir relevante for vår tid: Det offentlege rommet ho går gjennom er dominert av næringsliv og tigging, medan ho må leite lenge etter den trygge offentlege fellesskapen Posten tidlegare representerte.

Eg blir salig av å lese så slagferdig og intelligent satire. Lotta Elstad er alt ei viktig stemme i sin generasjon, og eg gledar meg til framhaldet.

Teksten er tidlegare publisert i Dag og Tid.

Advertisements

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s

%d bloggarar likar dette: