Tiril Broch Aakre: Redd barna

Politisk og estetisk ufarleg: Redd barna koplar det politiske og det eksistensielle saman på ein flink, men keisam måte.

Tiril Broch Aakres andre bok og første roman, Redd barna, aktualiserer to omdiskuterte tema i kritikken. Blir politisk litteratur automatisk estetisk uinteressant? Og har forfattarskulane skapt ein keisamt einsarta samtidslitteratur? Eg veit ikkje om eit forfattarstudium har skulda, men Redd barna verkar skrive etter ei altfor velkjend oppskrift.

Det vanlege strevet
Romanen skildrar ein dag i livet til Tanja, akademikar og småbarnsmor på landet. For eit år sidan miste ho ei nesten vaksen dotter, Ida, kanskje av anoreksi, og sorga over henne vekte gamle psykiske problem til live igjen hos mora. Ektemannen er på jobbreise, og Tanjas narkomane og kriminelle bror dukkar opp. Han er det feilande og krevjande mennesket som likevel er emosjonelt viktig, og blir ståande som kontrast til den perfekte ektemannen – som det blir hinta om kan vere både kontrollerande og manipulerande.

Forfattaren stavar ut kor strevsam den daglege, praktiske omsorga for born er, og det er talande at Tanja tenkjer på myten om Sisyfos, som vart dømd til å rulle den same steinen opp på ein fjelltopp igjen og igjen. Teksten er ikkje dårleg skrive, men det blir etterkvart eit problem at det er som eg har lese alt før, frå den konkrete skildringa av daglege rutiner til oppbygginga av undertekst gjennom glimt av fortida. Eg skjønar at eg ikkje skal forvente dramatikk, men er det verkeleg naudsynt å ta med setningar som denne: «Jeg legger fra meg knekkebrødet og børster smulene av fingrene før jeg legger dem på tastaturet.» På same side kjem poetikken: «Se rikdommen som finnes innenfor rammen av et begrenset motiv». Men det er ikkje gitt at detaljrikdom er litterær rikdom.

Ei utrygg verd
Det framstår som eit hovudprosjekt å vise kor sårbare born er, kor prisgitt dei vaksne. Og gjennom den linsa klarer Broch Aakre å sameine eit politisk og eksistensielt perspektiv: Ho tar eksplisitt opp at når regjeringa sender asylborn ut av landet, gjer det noko med den grunnleggjande tryggleiken til andre born. Og kor skremmande blir ikkje verda når vaksne ikkje berre sviktar i å beskytte, men til og med gjer born til terrormål slik det skjedde 22. juli?

Ei lita skildring mot slutten løftar boka: Sonen Tore leikar med skoa i gangen, organiserer dei, luktar på dei, tar inn verda på sin måte. Det fører til følgjande refleksjon hos mora: «Hva er et barn? Det er ikke bare et menneske i miniatyr, det er mer som et lite, fortettet kraftfelt som trekker til seg det levende. Et barn er hellig.» Eit slikt syn på barn er symptomatisk i eit Noreg der foreldre flest kan gi borna alt dei ønskar seg, men ikkje kan verje dei mot frykt i ei uroleg samtid.

Det er naturleg å samanlikne boka med Brit Bildøens roman av fjoråret, Sju dagar i august, som skildrar sorga over ei dotter som vart drepen 22. juli, samt drar liner frå dagens debatt om romfolk og klimapolitikk inn i nær framtid. Hos Bildøen glir elementa saman til eit tankjevekkjande portrett der det politiske har blitt privat, men i Redd barna blir det for mange delhistorier som dreg merksemda i ulike retningar. Det er altså ikkje det politiske i og for seg som er problematisk, men at den litterære framstillinga ikkje har sterk nok nerve.

Tidlegare publisert i Dag og Tid.

Advertisements

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s

%d bloggarar likar dette: