Marit Tusvik: Fleur

Kjærleik i blikket: Marit Tusvik har skrive ein tvers igjennom nydeleg roman om det framande som blir kjent og kjært.

«Jeg innrømmer det nå, jeg er forelsket i begynnelsene. Og slik begynte det», skriv Marit Tusvik i starten av romanen Fleur, og eg skjønar akkurat kva ho meinar. For kva er vel betre enn håpet og gleda ein kan kjenne på terskelen til noko nytt?

Opningskapittelet gav meg den kjensla. Ikkje fordi prosjektet er så originalt eller at det var umogeleg å skjøne kva som ville skje, tvert om lyser innleiinga opp heile den etterfølgjande historia i eit lynglimt. Men tonen og formuleringane har noko ved seg som skil seg ut i den norske bokheimen.

Levande fortid
Riktignok er nostalgien velkjend – dvelinga ved minner innhylla i eit slør av gode kjensler – men eit premiss for boka er uttrykt i Novalis-sitatet «All erindring er nåtid.» Levd liv har forma ho som fortel, så teksten er også prega av den kulturen og personlegdomen til dei menneska 19-åringen Maria møtte då ho reiste til Tunisia og forelska seg.

Fleur, fransk for ‘blome’, er kallenamnet den vakre, tunisiske Aziz gir Maria då ho misser munn og mæle ved synet av han så ho ikkje klarer å seie namnet sitt. Historia vidare skildrar møtet med foreldra hans som bur ved ein liten oase sør i landet, og ikkje minst med den gode venen Bab, ein kjenslevar og lettare forfylla mann med sans for kunst, filosofi og paradoksale formuleringar. Av han får Maria, som stadig leitar etter fine formuleringar å skrive ned, ei gammal skrivemaskin. Vendepunktet mellom henne og kjærasten kjem idet han nektar henne å ta skrivemaskina med på tur, og derfrå blir det stadig tydelegare at hennar trong til å vere fri skribent og hans trong til å bestemme kor skrivemaskna skal stå, ikkje går saman.

Eit lysade no
Måten Tusvik fortel på er poetisk, nesten naivistisk, og den unge kunstnarsjela Maria anno 1970 verkar uendeleg fjern frå den karrieremedvitne, verdsvante og ironiske ungdommen det er så lett å sjå for seg i dag. Men eg var verken ironisk eller blasert på 90-talet, og kvifor trur ein eigentleg at alle i ein generasjon er like? Snarare enn uttrykk for ei bestemt tid eller ein bestemt nasjonal kultur, trur eg tonen i teksten er karakteristisk for ein viss type kunstnartemperament, der det å uttrykke det individuelle i kvar kjensle og kvart sanseinntrykk er viktigare enn å sjå årsakssamanhengar og presentere generaliserbare analyser av samfunn og psyker.

Eg synes det styrkar teorien min at Tusvik har valgt eit sitat av finlandssvenske Gunnar Björling (1887-1960) som epigraf: «Jag skriver inte litteratur. Jag söker mitt ansikte». Eg lurer på kvifor ho har utelate framhaldet «och fingrarna», og dermed noko av Björlings karakteristiske uttrykksmåte, men uansett seier sitatet at skrifta er eit eksistensielt og individuelt prosjekt, slik Björling også ville fange den unike stunda, det store, lysande no’et i sitt heilt personlege språk.

Og Tusvik har klart å gjere minner til eit lysande no, Fleur er nydeleg tvers gjennom. Blikket forteljaren ser bakover med er ikkje kritisk og problematiserande, men heller ikkje idylliserande. Det er ope og vennleg, slik den unge Maria opplevde det nye i eit land der ho var den framande, ikkje dei ho møtte. Boka har mange fine karakterar, ikkje minst er kunstnarsjela Beb minneverdig, og alle er skildra med kjærleik. Eg har ikkje gløymt at livet også er rotete og vanskeleg, men av og til må det vere lov å fokusere på det fine, og få gjer det i eit så liketil, leikent og stemningsfullt språk som Marit Tusvik.

Tidlegare publisert i Dag og Tid.

Advertisements

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s

%d bloggarar likar dette: