Erica Löfström: Sex, musikk og vold

Det er noko veldig trist over teiknsetjinga til debutant Erica Löfström.

Eg har lånt formuleringa i ingressen frå den britiske forfattaren og kritikaren Terry Eagleton, som igjen siterer ein ukjend litteraturkritikar for å vise ein type språkmedviten og kunstferdig kritikk vi knapt ser lenger. Tilfeldigvis passar sitatet godt for språket debutant Erica Löfström har gitt den promiskuøse, anorektiske og sjølvskadande protagonisten i romanen Sex, musikk og vold:

«Nok fornedring. Nok. Logisk. Dette er crescendoet. Oppløysinga. Som i Lars von Triers Idioterne. Jeg vil bolle. Bolle.»

Di meir eg-forteljaren slit, di meir går språket mot det partikulære. Det er nesten så ein kjenner kjevane hennar stramme seg etter kvart punktum.

Dekandent og desperat
Beatrice er student i eit trendmedvite og ressurssterkt miljø i Stockholm, kor dei glatte fasadane etter kvart viser seg å skjule traumer påført av narsissistiske og dekadente foreldre. I eit spel mellom kontroll og grenseoverskridande erfaringar fører Beatrice ein konstant kamp mot noko i seg sjølv. Kroppen hennar er slagmarka, noko tittelen berre delvis får fram: Det som pregar kvardagen hennar i størst grad er eteforstyrringa. Ho er framstilt som ei skamfull og sjølvdestruktive «famme fatale» som stadig støyter frå seg dei ho desperat treng.

Debuten er utgjeven på Samlaget, men omsett frå svensk til nynorsk av Janne Marie Fatland og Monica Aasprong. Paradoksalt nok vart eg under lesinga tidvis sitjande å omsetje teksten attende til svensk for meg sjølv, ikkje fordi omsetjinga var dårleg, men fordi den kjappe, harde språkføringa på eit vis klang betre slik. Men vegen var ikkje alltid så lang: «Syng då – snille tapet. Syng!»

Skandinavisk krise
Dette er ikkje ei bok som skiljer seg ut i rekkja av debutromanar, verken gjennom tematikk (ung kvinne med problematisk kjensleliv) eller form (dagboksnotat som enda i fiksjonsforteljing). Det verkar ikkje heilt som forfattaren stolar på at forteljarstemma kan vise lesaren meir enn det som vert eksplisitt sagt, for ho har ein tendens til å la Beatrice forklare for mykje. Ho har også valgt å la lesarane sjå glimt av Beatrice slik ho framstår for andre karakterar i boka.

Boka kunne med andre ord blitt meir interessant om forfattaren hadde utfordra seg sjølv meir litterært, også ved å gå lenger inn i dei ekstreme erfaringane. Som det er, hoppar ho gjerne over sjølve samanbrota og lar dei bli omtalte i ettertid. Om ein samanliknar med to sentrale, norske utgjevingar som skildrar psykiske vanskar, Skråninga av Carl Frode Tiller og En dåre fri av Beate Grimsrud, ser ein at dei går lenger både tematisk og litterært.

Men alt i alt er dette ein god debut; ei rett på sak-skildring av eksistensiell krise slik ho truleg artar seg for altfor mange unge i Skandinavia. Og Löfström har langt på veg lukkast med å gi eit eige språk til den kampen mange unge kvinner fører både for og mot seg sjølv. Med harde, triste punktum.

Tidlegare publisert i Dag og Tid

Advertisements

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s

%d bloggarar likar dette: